Juni 2008

Goederen overdragen aan de volgende generatie waarbij een zekere eenheid behouden blijft, een bepaalde controle, een bepaalde samenhang in het beheer, dat zijn de zorgen van een goede huisvader die zich bekommert over de bescherming en het in stand houden van een familievermogen. Is de burgerlijke maatschap een oplossing ?

Wij raden deze goede huisvader aan om de hiernavolgende regels door te nemen. Hij vindt hierin meer informatie over de belangrijkste kenmerken van de burgerlijke maatschap als planningsinstrument.

U bent de gelukkige eigenaar van een vermogen dat u na aan het hart ligt: uw collectie waardevolle objecten, uw effectenportefeuille, een onroerend goed in een vakantieoord of auteursrechten op een intellectueel werk. Dit vermogen heeft u geleidelijk aan door hard te werken en met veel geduld opgebouwd, of u heeft u er zelfs dingen voor ontzegd. U wilt dat het na uw overlijden een coherent geheel blijft of dat alle leden van uw familie er naar hartelust van kunnen genieten. Maar u weet ook dat na u, uw erfgenamen niet noodzakelijkerwijze hetzelfde gevoel, dezelfde liefde of dezelfde passie zullen hebben voor dit vermogen. En zelfs als meerdere van uw erfgenamen de weg wensen te volgen die u voor hen heeft uitgestippeld, zal uw overlijden en de verdeling van uw nalatenschap die hierop volgt, een versnippering veroorzaken die noodlottig kan zijn voor het behoud van de goederen. En als uw erfgenamen het idee hebben om alles te behouden, zullen ze dan in staat zijn om het beheer op zich te nemen van dit vermogen dat veel aandacht en een bijzondere opvolging vraagt? Op zijn minst wilt u dat er tijdens uw leven maatregelen worden genomen waardoor dit vermogen geen bron van conflicten tussen uw erfgenamen wordt. De burgerlijke maatschap kan hiervoor een oplossing zijn.

Laten we het voorbeeld van de Heer Belazur nemen.
Dhr. Belazur is eigenaar van een tweede verblijf in Normandië. Hij is getrouwd en vader van drie meerderjarige kinderen. Het is zijn wens dat dit verblijf, dat is geërfd van zijn ouders en waar alle belangrijke familiegebeurtenissen hebben plaatsgevonden, zijn familiale karakter behoudt en dat zijn kleinkinderen er na zijn overlijden nog lang van kunnen genieten. Bij een planning wenst hij om, indien mogelijk, de successierechten die zijn erfgenamen zouden moeten betalen, te verminderen.
Als er niets geregeld of gepland is zullen na het overlijden van de Heer Belazur zijn erfgenamen het goed verdelen volgens de wettelijke erfopvolgingsregels.
Eenieder zal op dit onroerend goed bepaalde rechten verkrijgen waardoor er een vorm van onverdeeldheid ontstaat tussen de erfgenamen. Als ze het allemaal met elkaar eens zijn om het familiegoed te behouden is dat des te beter, maar ze zouden ook sterk verdeeld kunnen zijn over het lot van het familiehuis.
Om zijn doelstellingen te bereiken kan dhr. Belazur denken aan de oprichting van een burgerlijke maatschap  met de leden van zijn familie. Het onroerend goed in Normandië zou het voornaamste kapitaal van de vennootschap zijn. Door overdracht van de delen van de maatschap zal hij kunnen overgaan tot de overdracht van dit goed aan zijn kinderen en zal hij bovendien de maatschap kunnen controleren door zichzelf aan te duiden als statutair zaakvoerder en kan hij tenslotte het gebouw voor een door hem gewenste duur in de maatschap houden. Zo kan elke  niet gewenste verkoop en elke versnippering van het goed vermeden worden en zal het kader gecreëerd worden om het familievermogen in stand te houden. 

In het voorbeeld van dhr. Belazur wordt één van de mogelijke contexten beschreven. Hierna worden nog andere voorbeelden gegeven. In alle gevallen is er spraken van een in gemeenschap brengen en een georganiseerde onverdeeldheid in het kader van een burgerlijke maatschap. Hoewel de twee begrippen niet ver uit elkaar liggen, onderscheidt de burgerlijke maatschap  zich echter van de onverdeeldheid (zie kader). De onverdeeldheid vloeit vaak voort uit een situatie in rechte die aan de betrokken personen wordt opgedrongen (een erfopvolging bijvoorbeeld), terwijl de burgerlijke maatschap willens en wetens wordt opgericht door vennoten die gezamenlijk willen handelen om een gemeenschappelijk doel te realiseren.